ارسال مبحث جديد پاسخ به مبحث  [ 1 پست ] 
نويسنده پيغام
 موضوع پست: شال سالاماک(شال اندازی) و گوز باقلاماک(چشم بستن) در کمیجان و میلاجرد
پستارسال شده در: شنبه 7 فروردین 1395, 11:11 am 
مدیر کل تالار
مدیر کل تالار
نماد کاربر
آفلاين
تاريخ عضويت:چهارشنبه 1 دی 1389, 10:09 am
پست ها :
4545 پست
محل سکونت:
تهران
تشکر کرده اید:
11622 مرتبه
تشکر شده:
12983 مرتبه در 2732 پست ها

محل تولد: میلاجرد

نمايش سنتي آييني شال سالاماك مختص شب عيد سال نو براي كودكان و نوجوانان ايران است ؛ شال سالاماك مخصوص مناطق وفس ، كميجان، {میلاجرد} ، كلوان، كوت آباد، شيرين آباد، سردار آباد، آمره، سمقاور، امام درويشان و ساير روستاهاي مورد پژوهش نگارنده است كه جنبه هاي نمايشي قابل تحسيني نيز به همراه دارد.


شال سالاماك در واقع همان شال دوركي كردهاي كردستان و كرمانشاه است ، با اين تفاوت كه در كردستان با ترانه ها و اشعار فولكلوريك كردي سنت ديرينه خود را اجرا مي كنند و در اينجا به سه زبان تاتي، تركي و فارسي اجرا مي شود؛ اما ساختار اصلي و جامع آن هيچ تفاوتي با هم ندارند.


اين نمايش با تكيه بر معماري بناهاي سنتي مردمان گذشته اجر ا مي شده، ولي امروزه به دليل تغيير عمده در بناهاي ساختماني ديگر اجرا نمي شود.
در گذشته اي نه چندان دور سقف معماري بسياري از منازل جنوب و غرب كشور مانند بناهاي بومي مناطق وفس از سوراخي براي تهويه ، نورگيري و
جوانب بهداشتي برخوردار بوده كه بعدها هم به عنوان يكي از كاربردهاي اجتماعي فرهنگي ، به منظور برگزاري مراسم شال سالاماك تعيين شده است. 


كودكان خردسال روستاهاي منطقه هر ساله در شب چهارشنبه، آخرين روز مانده به عيد گرد هم جمع مي شوند و با ترانه خواني و تنبك و آواز ، كوچه پس
كوچه هاي روستا را سرشار از شادي و شور و شعف و دلهاي كو چك خود مي كنند.


به تعبيري ديگر ، آنان با اين اعمال و گفتارشان خبر سال جديد را به مردم مي دهند و شيريني مي ستانند. در واقع خواه ناخواه ، شادي را با ترنم كودكانه
خود به خانه هاي مردم مي برند و عيدي مي گيرند.



كودكان شادي بخش روستاها ، اين بار بجا ي عبور و مرور در كوچه يا ميادين، به پشت بام خانه ها مي روند و با شعر و ترانه خواني ، شال بلندي را كه
مي فرستند. صاحبان خانه هم نوك قبلاً تهيه كرده اند، از سوراخ بام باجا به پایین شال را گر فته، ابتدا به بالا مي نگرند، سپس به صداي دلنواز آواز بچه هاي محله  گوش دل مي سپارند و در پايان ضمن تشكر ، از اين كه خبر عيد را آورده اند، در شال آنان فتير يا شيريني يا تخم مرغ رنگي يا باسلوق يا ميوه يا پول مي گذارند و گره مي زنند و آن را تكان مي دهند. يعني اينكه: بچه ها شال را بالا بكشيد.


بچه ها شال را بالا مي كشند، دست مي زنند، شعر مي خوانند، تشكر مي كنند و به پشت بام ديگري مي روند و مرتب شال سالاماك مي كند تا همه را مطلع كنند و عيدي بگيرند. 


آنان در پايان نمايش هدايا را بين خود تقسيم مي كنند، گاهي اوقات هم هدايا را به خانواده هايشان مي سپارند، تا به رسم هميشگي ، هدايا را بين
مستمندان و نيازمندان ر وستا تقسيم كنند تا در شب عيد ، همه مردم روستا در شادي و خرسندي، يكسان باشند.


وفسي ها به جاي شال چند دستمال را به هم گره مي زنند و به شكل كيسه در مي آورند، با نخي كه به آن وصل كرده اند، به پا يين مي اندازند و با هم مي خوانند : "طوطي قاقا دوكر گخاپتك بالا..." يعني دو تخم مرغ بنداز تو كیسه بده بالا و صاحبخانه اگر تخم مرغ داشته باشد ، در دستمال آنان مي گذارد و دستمال را گره مي زند و آن را تكان مي دهد، تا بالائي ها بفهمند كه بايد نخ را بكشند و اگر تخم مرغ نداشت، با شيريني يا ميوه يا پول آنان را خوشحال مي كنند.
شال سالاماك به ندرت اجر ا مي شود ، اما حال و هو اي آن در پاره اي از روستاها هنوز دلنواز است، نمايش سنتي بومي شال سالماك كودكانه است و ابزار مورد نياز آن فقط يك شال بلند و چند متر نخ يا ريسمان است.


اما در ميلاجرد، هم زمان و به همين مناسبت ، يعني به استقبال سال نو و تحول طبيعت رفتن ، نمايش آييني بومي ديگري به نام كيوز باقلاماك كه توسط
كودكان برگزار مي گردد، اجر ا مي كنند. 


ارزش اجرايي اين آيين نمايشي، كمتر از شال سالاماك نيست؛ كودكان ميلاجرد با نشانه ها و حركاتي سرشار از عطوفت و عشق و شور و شعف ، شب هاي عيد هر سال ، ابتدا در يكجا گرد هم جمع مي شوند، سپس به برنامه ريزي و هماهنگي لازم مي پردازند و درنهايت با تكيه بر آيين نمايش باقلاماك در كوچه پس كوچه هاي روستا مي رقصند، آواز مي خوانند و به خانه هاي اهالي رفته ، بي مقدمه وارد منزل آنان مي شو ند و به اجراي نمايش آييني گيوز باقلاماك مي پردازند.


آنان با اين كارشان در شبهاي عيد ، دلهاي همه مردم روستا را به هم وصل مي كنند و تا همه خانه ها را شاد نكنند، نمي خوابند؛ حتي اگر مراسم تا نيمه هاي شب هم طول بكشد. 


تفاوت گيوز باقلاماك با شال سالماك در اين است كه بچه هاي ميلاجرد، چشم يكي از ياران خود را با پارچه اي مي بندند تا هيچ جايي را نبيند، سپس با آه و ناله و احساس همدردي وارد خانه هاي مردم روستا مي شوند و مي گويند:گيوزلديم نابار دور... giyooz ladim nâbâr door گوز لریم کور دور...giyooz larim koor door پول وري گيوز لريمه آچي... pool vri qiyoozlarimeh achi يعني چشم هايم ناجورند.. چشم هايم كورند... پول بدهيد چشم هايم را باز كنيد.


معمولا مرد خانواده يا زن خانواده ، دست هاي كودكي كه در نقش كور بازي مي كند را در دست ها ي خود مي گيرند و در كف دست هايش عيدي گذاشته، چشم هايش را باز مي كنند تا با چشم باز برايشان برقصد.


كودك هم مي رقصد و دعا مي كند و به اتفاق دوستانش شادي كنان خارج مي شوند و به منزل ديگري ميروند، تا همه روستا را متوجه شب عيد و صله رحم كنند، در پايان هم عيدي ها را بين خودشان تقسيم مي كنند.


در حال حاضر ، اين نمايش بعد از عيد و تحويل سال جديد در ميلاجرد اجرا مي شود و بجاي شب در روز برگزار مي گردد.


 



 


 برگرفته از کتاب "کمیجان سرزمین شگفت انگیز تات ها و مادها"


_________________


آخرین بالا اندازی (Bump) توسط atabaki در شنبه 7 فروردین 1395, 11:11 am


بالا
 مشخصات ارسال پيغام خصوصي E-mail  
کاربران زیر از شما کاربر محترم atabaki به خاطر این پست تشکر کرده اند
v.gh (چهارشنبه 5 فروردین 1394, 6:48 am), h.karami (چهارشنبه 5 فروردین 1394, 8:23 am), maleki (چهارشنبه 5 فروردین 1394, 9:03 am), javad azizi (چهارشنبه 5 فروردین 1394, 10:41 am), jeloli (پنج شنبه 6 فروردین 1394, 9:33 am), akbarabadi (يکشنبه 8 فروردین 1395, 4:49 pm), YOUSEF.ASHOURI (پنج شنبه 19 فروردین 1395, 7:11 am)
نمايش پست ها از پيشين:  مرتب سازي بر اساس  
ارسال مبحث جديد پاسخ به مبحث  [ 1 پست ] 


مباحث مرتبط
 مباحث   نويسنده   پاسخ ها   بازديدها   آخرين پست 
موضوع ناخوانده دیگری در این انجمن موجود نیست. آیین شب عید قربان در میلاجرد (به انضمام فامرین و کمیجان )

atabaki

7

716

چهارشنبه 8 مهر 1394, 12:28 pm

maleki نمایش آخرین ارسال

موضوع ناخوانده دیگری در این انجمن موجود نیست. شعر میلاجرد

jalali

5

467

دوشنبه 12 اسفند 1392, 7:38 pm

maleki نمایش آخرین ارسال

موضوع ناخوانده دیگری در این انجمن موجود نیست. بچه های دیروز میلاجرد

[ برو به صفحهبرو به صفحه: 1, 2 ]

atabaki

11

1474

جمعه 14 آذر 1393, 5:43 pm

v.gh نمایش آخرین ارسال

موضوع ناخوانده دیگری در این انجمن موجود نیست. سند قدیمی از میلاجرد

atabaki

2

539

شنبه 31 فروردین 1392, 5:54 am

atabaki نمایش آخرین ارسال

موضوع ناخوانده دیگری در این انجمن موجود نیست. عکس / محرم با حال و هوای جنگ در میلاجرد

atabaki

0

327

شنبه 17 آبان 1393, 12:29 pm

atabaki نمایش آخرین ارسال

 


چه کسي حاضر است ؟

كاربران آنلاين: google [bot]


شما نمي توانيد مبحث جديدي در اين انجمن ايجاد کنيد
شما نمي توانيد به مباحث در اين انجمن پاسخ دهيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن ويرايش کنيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن حذف کنيد

جستجو براي:
انتقال به:  
News News Site map Site map SitemapIndex SitemapIndex RSS Feed RSS Feed Channel list Channel list
MilajerdSoftwareGroup Powered by: M.S.G | base on: phpbb 3.0.12 | Persian translator: Maghsad
phpBB SEO