صفحه اصلی اخبار سایت شهر ميلاجرد مراسم و آداب و رسوم قدیم میلاجرد در قالب مثنوی و زبان ترکی
مراسم و آداب و رسوم قدیم میلاجرد در قالب مثنوی و زبان ترکی مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل
نوشته شده توسط رضا اتابکی   
يكشنبه ، 10 مهر 1390 ، 17:58

میلاجرد

مقدمه

شعر میلَگیرد سروده شاعر توانمند جناب آقای جانباز حاج نور علی غریبی می باشد که به مراسمات و آداب و رسوم قدیم میلاجرد پرداخته است خواندن این اشعار به زبان شیرین ترکی شاید کمی سخت باشد اما آنچنان لذتی دارد که خواننده را ترغیب می کند که تا آخرین بیت شعر را با ذوق  و شوق بخواند. بی شک بزرگترها با خواندن این اشعار خاطراتشان زنده خواهد شد و بی اختیار شروع به تعریف کردن از ایام قدیم و گذشته می نمایند.

در آخر اشعار با کمک قدیمیها و خود آقای غریبی توضیحات مختصری درباره بعضی واژه ها و لغات آورده ام که احیاناً اگرکسی با این اصطلاحات آشنا نبود  با خواندن آنها اشعار را بهتر درک کند، اگر معنی کلمه ای یا مصرعی را متوجه نشدید در قسمت نظرات بیان کنید حتماً توضیح داده خواهد شد از شما عزیزان درخواست می نمایم  که از این صفحه پرینت گرفته و در اختیار کسانی که به اینترنت دسترسی ندارند قرار دهید .

 

 

ایشیدمیشیز که شهر اُلوب میلَگیرد                   نعمت و ثروتدَن دولوب میلَگیرد

ایشیدمیشیز میلَگیرد بخش اولوبدور                  امکانات و اداره دَن دُلوب دور

گِچن گونه یاد اِیلمَک یاخچی دور                    غمگین لَری شاد ایلمَک یاخچی دور

یادَ سالاک قدیمکی زَحمَت لره                          تا دُوشونَک بُوگونکی نعمت لَره

یادیزدادور آرخ آتماگا گِدَردیز                         اَشَگینَن بیر،بیر کدَّن چیخَردیز

آرخی آتوب دیزآبادا چاتاردیز                          َمنزل توتوب دیزآبادّا یاتاردیز

آرخیز ، بَندیز نِچَه گون طول چَکَردی                نِچَه بادمان هر کس بُقدا اَکردی

سیزین هَله بندَه گِدمَک یادیزدا                         مَنزل لَردَه دِییب گولمَک یادیزدا

دِهنوّدا و گوُشیرواندا قالماگیز                         پول یقمَگ و قند و چایی آلماگیز

بیر مَقسَم چه بیر پاکاریز واریده                      وسیله خَبر وِرمَک جاریده

alt

یادیزدادور سیزین نایُب چارتاقه                      او قَدیمنَن قالان سپهدار باغه

یادیزدادور ایدَله نی بولاغه                            دِیم اَکنّر و چاناخله داغه

قدیمکه لر؟ بورّا گِدمَک یادیزدا                       اُوز بوقدایییز وُروب تُوکمَک یادیزدا

اُوجارلاریزی کُلّاردیز یادیزدا                            اُوز خرمَنیز اُقولّاردیز یادیزدا

قدیمکه لر ؟ قَید چیلر یادیزدا                           سیقیرلریز،نَخیرچیلر یادیزدا

یادیزدادور شیرین بیان دَرَردیز                       حَیَت لردَه تمام پِهن سَرَردیز

یادیزدادور قوُورمالار کوزَسی                           کورپَه گلندَه قوزیلارین سَسی

یادیزدادور،واراداشلار واراسی                       قُیونلارین شَکریسه ، قاراسی

یادیزدادور چشمه سویه گَتیرمَک                      دُورد کوزه و اشک خُورجون گَتیرمَک

قیش گونِی و تنورلارین قارَسی                       کُرسی لرو یُرقالارین پارَسی

قارا اُولَرپالچوقوینان آقاردماک                        کوچه لردَه پالچوق ایچینده باتماک

alt

 

یادیزدادور بیر دشت بان واریده                       اُوت دَرَنلَر اَلِندَن بیزاریده

یادیزدادور امنیَلرِ وُرماک                              شاه زمانه دولت اوُزونَّ دورماک

یادیزدادور سیزین بیرام گِجَسی                        جوانلارو امامزاده کوچَسی

بیرامیده سیل اُولَریزی ییخده                            یاریگِجَه خَلقین هَواری چیخده

یادیزدادور سیزین بیرام فتیره                          منقَلَر اوسُنَه قوری کیتیره

یادیزدادور شال پاجادان سالاماک                      او شالّارا بیر بش قیران باقلاماک

بیرام گونه دسته دسته قوناخلار                       کیشه لر و آروادلار و اوشاخلار

مبارک اُلسون بیرامیز دینلَر                           سفره باشوندا اُتوروب ییَنلَر

بیر قیرمیزه نُمورتانه آلانار                            چیخیب گَنه آیره قاپون چالانلار

سیزده بدر گونی باغلار یادیزدا                        یونجالوغلار،چُلَّر،داغلار یادیزدا

یِلمیگینَن یونجا تُرشی ییَندَه                             گَلی نُمورتا اوینیاک دییَندَه

اُوت اُسونه بیر نُمورتا قویاندا                           هر کس اُزِی بیر نُمورتا سویاندا

بیر نَفَر که مُحکم نُمورتا گَتدِی                          نِچَه نفر نُمورتاسونی اُوتدی

یادیزدادور سیزین چلَّه گِجَسه                          هر فامیلی جوانی و قوجاسه

قوجا کیشه تاپوپ بیر زاد دیَردی                       اوشاخلاردا غیلَّه تُرشون ییَردی

یادیزدادور سیزین قربان گِجَسی                       قیزلَریزی مُنجوقسالان کوزه سی

قربان لُقا قربان قوچی دیَردیک                         اُلدورَردیک ، داغُداردیک ، ییَردیک

خوشیدولار قربان توتان جوانلار                      پای آلماگا ، قاپُلاری چالانلار

سقرلریز اُقولییان کیمیده                               اوجار لاریزه اُتلیان کیمیده

قالاتپه نَه زَماندان قالُب دور                              او قالانی هانی کیشه سالُب دور

کیم سالُب دور او تپه ده قالانی                        کیم قازوب دور او خندق چالانی

بالاخره او تَپَنی کیم یخیب                               ایندیه جَک اُردان نَمَلَر چیخیب

alt

سیزین هله کتیل چیلر یادیزدا                            چیل کانالار اکنچیلَر یادیزدا

کَالش و جیرایقابه یادیزدا                               زیر سار تَنَف اوراق قابه یادیزدا

یادیزدادور سیزین طلوغ چاخلاماک                 ساری یاقه دولاوچادا  ساخلاماک

نهاردا اِیرانچُرَکی یینَلَر                                 ایش وقتِنده کُراوغلُدان دیَنلَر

یادیزدادور او زَحمَتکش آروادلار                    اَلَّرینَه ، دُبّان لارینا چاتلار

کلَّسِنَه هر کس بیر تَشت آلوردی                       بیر اُوشاقُندا یانونا سالوردی

پالتار یوماگا توتلیَ گِدَردِی                            پالتارلارون یُووب سویا چَکَردی

تویلار گنونده خوشلوکلار یادیزدا                    ساز و دُگُل ، چُگول چیلار یادیزدا

یادیزدادور سیزین گَلین گَتیرمَک                     آت اُوسونده گلین گوزگه گوترمَک

آتدان انَنَده آق چادرلی گلین                              قُربان لوق و اوزَلِگین مَنقَلین

گلین گلَندَه بَگ داما چیخَردی                          بیر آلمانه اَل ایچیندَه سیخَردی

یاق و شیره بارماغینان داداردِه                       بیر آلمانه دیشلیبُ آتارده

یادیزدادور گَلین باشون اَگَرده                         آلما و نار خَلق باشونا دَگَرده

بَگ بیر کاسه کشمش و پول قاتارده                  گلین گلیب آستانَیَه چاتارده

بَگ گلینَ کشمش و پول آتارده                         بعض اوشاخدا اِیکی قیران تاپارده

یادیزدادور جوت سُرمَکدَن گلَنّلر                      بیوک کُرپی دیبیندَه سو بُولَنلَر

یادیزدادور کشکَلَ و شور باغلار                     کوچه لَریندَه اُت دَرَن اوشاخلار

یادیزدادور سیزین اوزوم دَرَنلَر                       اوزوملَری باغ کوزونده سَرَنلَر

خَرمَن جَده بش اوز خرمن اُلوردی                     ارباب حَقّین خَرمَن جَدَه بُولَردی

alt

alt

alt

چوبانلار و حمام چیلار گلَرده هر کس اوزه اوز حقن بیلَرده

طلب کارلار طلب لَرین آلورده                         خرمن صاحابونا نَمَه قالورده

پاییز گونه بُووسله قوز ساتاندا                        مشتری لَر بیربیر دالِه چاتاندا

قوز وِریب وآرپا کشمش آلُرده                          بیر اُودَدَ او گِجَنه قالورده

یادیزدادور کوزه ساتان گَلَرده                         هوی کوزه ،هوی اوخُرا سَسلَنَردِه

نِچَه وَقتدَن چینی بَنزَن گلَرده                           چینی لَره بَس وُرورده دَلَرده

یادیزدادور کُرپَلَرِی چَکَندَه                               حیوانلارین زَخمینه دوزتوکندَه

یادیزدادور سیزین قدیم حَمام لار                      حَمام چُلار او زحمتکَش آداملار

بوته گَتیرمَک و حمام یانورماک                      حمام سویون دُلچاینان چاتدورماک

alt

سیزین اُو ایسه خَزنَلَر یادیزدا                        خَزنه دیبینده پله لَر یادیزدا

اُو غِیرَتلِه مسلمانلار یادیزدا                           حلال چُرَک چاقاردانلار یادیزدا

اروج لوغدا بوقدا دَرمَک یادیزدا                     خَرمَنجَدَه زکات وِرمَک یادیزدا

یادیزدادور نهرپشته بکاره                             قطار کیمین گلیرده بوقدا ساره

گَلیی گَنه بیر بیر اَلین یاپوشاک                       اَرگِه اُتوراک امّا دوز دانوشاک

یادیزدادور سیزین آتتولما گِشمَک                     کشکَدَن قوزانوب اویاندا دوشمَک

جوانلار که قالا قالا اوینارده                           بیر نَفَردَه اُو قالانه کُولارده

یادیزدادور جوفتلَرِه قورانلار                        سَقَیینَن آشوقلاره وُرانلار

اوشخلار که آشوقلاره وُرورده                        کیشِلَردَه گون آلونا دورورده

هر کس دالونا کوله جَه سالورده                      بیجه تسبیح دَه اَلینَه آلوردِه

یادیزدادور قدیم اُولَر صفاصه                         کیشه لرین غیرتی و وفاسه

یادیزدادور اُو مهربان آروادلار                       زحمتکش و خمیر یاپان آروادلار

alt

alt

اُو وقتی که آرواد قالی توخورده                      اوشاقونا لای،لای،لای،لای اوخورده

جُو آشی ُ سوت ترخَنه ییَنلَر                           اوشاخلارا شیرین مَتل دینلَر

یادیزدادور سیزین شیره بیشیرمَک                   چیمیرلَنیب اُزوم ایچینه گیرمَک

شیره بیشیرمَک و اَجَل گَتیرمَک                      چلاویستن دوله قازان گُتورمَک

دیَک بولاره اوشاخلار بیلسین لَر                     قوجالاردا ایشیدسین لر گُلسون لَر

ارباب زَمانه سخت لیکلَر یادیزدا                     گوُج دیمَگ و بدبَخت لیکلَر یادیزدا

یادیزدادور بوقدا دَجین مُهرلَمَک                      اُو دَج لَره نِچَه گِجَه گوزلَمَک

یادیزدادور سیزین هَله پیس ایلَّر                       داوار و مال آج قالماک قوره چُل لَر

بادمانه بش تومن یاددا قالبدور                        خلق جانونا او ایل قورخِه سالوبدور

بارا بوقدا اَکمک سیزین یادیزدا                      یونجا ریشه سوکمَک سیزین یادیزدا

یادیزدادور تازه یونجا گتیرمَک                       چوخ سُوِنمَک اوماج آشِ بیشیرمَک

مورچالوق و گُبَلَگَ گِدَنلر                             قازیاقی و جیب یونجاسه دَرَنلَر

عطارلارا بیجَه نومورتا وِرمَک                      سَقِزینَن آقاج نوقول گتورمَک

شَلتَه گیرَن قوج آروادلار یادیزدا                      یونگ اَگیرَن قوج آروادلار یادیزدا

یادیزدادور سیزین توتون کیسه سِه                   چبیق چَکَنلَرین توتولموش سَسِه

قوجا کیشه لَر کوچه دَه دوراندا                        چبیق لَرین اُتلیوب موک وُوراندا

آرا چمَن ، محمود آرخِه یادیزدا                       بویوک آرخ وحمام آرخه یادیزدا

یادیزدادور سیزین سقیر گودارِه                     سو ایچَردِه اوردا سوره داواره

باغلارین کوچَسی یوله یادیزدا                         ایدَه آقاجلاری گولِه یادیزدا

alt

alt

آرخلاریندا تازه یارپوز اولورده                        یارپوز اینسه کوچَلَره دُلورده

یادیزدادور شور دَرَنی شورلاره                      قوجاباشه دَرَنلرین تورلاره

وَرَک قوجاقی و یاناقلار ساره                   چای چولنده سیچان قولاقی  ساره

یای گونونین ایسیسی و داغ چوله                     قوره چای دیبی و سولوکلی یوله

بیر اشَّکلی عطار یولدان گِچیده                        آسماندا بیجَه لَش خور اوچیدِه

سَنگداق اُوچون چوبان داوار ساقیدِه                 قویونارین سوته تمام یاغیده

گون آلوندا دیم دَرَن اوخیدِه                              زحمت چَکَنلرین غَمه یوخیده

بهار گونه چولدَه یاقوش یاقاندا                        اوشاخلاردا آسمانا باخاندا

بیر یانی گون بیر یان بُلوت اُلورده                    چالالاردا یاقوش سویه دُلورده

آسمانا رنگین کمان گلَندَه                              اوشاخلاردا اونا باخوب گولَندَه

دِییردیلَر قَرِّه جِجیم چَکیبده                             خوش حالونا هر کس دیم اَکیبدِه

بهار گونی و باغلارین کوچه سی                    اِیسبار وُرانلارین گَلَردِه سَسِی

بعض آداملار اُخوردی و ایشلَرده                    بعضی حیرصدَن داداقونه دیشلَردِه

بابا بوک که آقاشلاردا اوخیده                           هر کَس بِلین مُحکَم یِرَه سوخیده

گله مَردلَر توربا اوتونا گِدَندَه                         بیر توربا اُت دَریب کندَه گلَندَه

بیر اوراقچا یا گورزینگِه اُلورده                      اَلِه تمام تیکانلاردان دُلوردِه

هر ایل یایدا کَندَه غُربَت گَلَردِه                        قبرستانلار گوشاسوندا قالوردِه

آروادلارِه کم و غَلبیر ساتارده                         کیشه لَرِه چادورلاردا یاتاردِه

نِچَه مَکتَب بیر مَدرسه واریدِه                          قیزلَر اوچون دَرس اُخوماک آریدِه

مدرسه دَه میز و کلاس واریدِه                         مَکتَب لَردَه کهنه پالاس واریدِه

مَکتَبلَردَن قرآن سَسه گلَلردِه                            مکتبی لَر تِز با سواد اُلوردِه

alt

اوخیاندا اوشاخ وَیلٌ لِکُلِ                                دِییر دیلَر قارا تُووق ،کُوکُلِّه

نَخیر چیلَر دَگَنَگی یادیزدا                               چوبان لارین کَپَنَگِی یادیزدا

چَرخِ دُولّار و قوییه لار یادیزدا                         بَد مَزَه و خَرَّه سولار یادیزدا

alt

 

alt

همَداندان نفت گتِرمَک یادیزدا                         موشه چراغین گتورمَک یادیزدا

بزازلارین بِز ساتماگِه یادیزدا                         حلّاج لارین پَم آتماگه یادیزدا

کولَ بیل و اَجَل دَرمَک یادیزدا                        کوله جَنهِ تَرسَه گیرمَک یادیزدا

پاییز گونی وباغلارین یایماگه                           اوشاخلارین تِز تِز داوار سایماگه

alt

اوشاخلار که قوچ داوایا سالورده                     هر کس اوزه اوز یِرندَه قالوردِه

هر قوچ اوزه بیر طَرَفدَه دوروردِه                     میدان چَکیب بیر بیرینِه وُروردِه

باغلار کوچه سیندَه ایدَه چوخیدِه                      ایدَه دَرَن ،ایدَه ییَن یوخیدِه

گِجه سویه آخر پاییز یادیزدا                           دسته چراغ و توربایوز یادیزدا

alt

بوز گِجَدَه بوز سو ایچینهَ گیرمَک                     ناچار لوکدان اِیت حمامه قَییرمَک

یادیزدادور قیش گونه قار یاقیده                       کورسیلَرین تَنورلَری داغیده

بیر نفردَه دامونّا قار کوریده                           قونشوسینین دا اِیتلَره هوریردِه

بیر نفر دَه خلقین یُلون آچیدِه                           بالا اوشاخلار قار ایچیندَه قاچیدِه

اوشاخلار که یخیلیدِه دوریده                           بیر بیرینِه قار توپاسه وُریدِه

قار گَلَردِه دام و داشه آلورده                           نه وَقتَه جَک یول لار باغلِه قالورده

اوجلِه بیل و پاشنِه گرلَر یادیزدا                       دوره گیر و چلینگرلَر یادیزدا

چلینگر که خلقدَن کونَل آلوردِه                        اوراقچا و اَرسین و سیخ چالورده

یادیزدادور چاقّالایا گِدَنلَر                               آقاجلارین اَزگَسین سینیرَن لَر

اوشاخلار که قوش نانایا باخاردِه                      هر دَلیگه اوشاخ اَلین سوخارده

یادیزدادور زنبور نانا قوردلاماک                     زنبور لارین ناناسونه اُتلاماک

زنبورلار که اوشاخلاره سانجارده                    اوشاخلاردا جیقیریردِه قاچاردِه

تِزدَنیده قصاب داوار اُلدوردِه                          سویده اَتین ، خورد اِلَدِه بُلدوردِه

تکه تکه قصاب اَتِه ساتیدِه                              لیمیلّادوب تارازویا آتیدِه

گلیب گِدَن "تیغین بُرّان" دییدِه                          پیشیک لَردَه آشغال لاره ییدِه

یادیزدادور لامپالار و گرسوزلار                     سَقسی دوزدانلارینان لَطّه دوزلار

دَمیردَن چُمچَه و سَقسی چاناقلار                      اُوجا اُولَر اووینگ آسان اطاق لار

alt

ساجاقلارو قازان چالار یادیزدا                        جووالارینان تایچالار یادیزدا

نِچَه تووق بیجَه خروس ساخلاردوک                حَیاط گوشَه سینَه اینَک باقلاردوک

حَیَطلَردَه داوالوقلار یادیزدا                            اُدونوقلار ، سامانلوقلار یادیزدا

یادیزدادور کندولارین بوقداسه                        یادیزدادور لباسلارین بوقچاسه

یادیزدادور گلینلَرین یَخدانه                             یادیزدادور چُورکلَرین ناندانه

کوچَه لَردَه چال اوجالار یادیزدا                       سَکولَردَه او قوجالار یادیزدا

اوغلانلارین فرفرسِه یادیزدا                          لایون لاره قِرقِرسِه یادیزدا

آخشام سورِه داوارلارِه گلیردِه                         کوچه لَرَه توزو تورپاخ دولورده

اوشاخلاردا بیر بیر دالِه قاچاردِه                      حَیَتلَرین دَروازاسون آچاردِه

چوبان گَلیب اوو قاپوسون چالاردِه                     اُووین صاحابوندان خبر آلارده

بو حیاطا غَریب داوار گَلمییب                         بیجَّه قویون غریب گِدیب بیلمییب

بیجَّه دانا قارا قویون ایتیبدِه                             هیچ بیلمریک هانّه حیطا گِدیبدِه

بیر یُرولموش کیشه سامان چَکیدِه                     خَرمَنَّن سامانه اُووه تُوکیدِه

بیجَّه آرواد بیردَن  بیرحَیَطدَن چیخدِه                   اَشَّگ هورکدِه سامان تورونِه ییخدِه

حیوان اَشَّگی ، اُو کیشِی دوگیدِه                        آرواد صاحابین دَدَسین سوگیدِه

ساق اُلسونلار اُو زَحمَتکَش رَیَت لَر                 آباد اُلسون بُیوک ، بُیوک حَیَتلَر

ساره داغدان قارا چایا چول لَریز                     روزی کیلیدِدی سیزین بِل لَریز

حلال چورَک ییَن جانیز ساق اولسون               هر ایکه دونیادا اُزیز آق اولسون

alt

آرخ آتماک : یک انشعابی از رودخانه بزرگ قره چای مخصوص میلاجرد هست که تقریباً از نزدیکی های خنداب از رودخانه جدا شده و به سمت میلاجرد می آید . در زمان قدیم که از بیل مکانیکی و ابزارهای پیشرفته امروزی خبری نبوده مردم جمع می شدند و به سمت بند محل جدا شدن انشعاب میلاجرد می رفتند و از آنجا شروع به لاروبی رودخانه با بیل می کردند هر کسی یه قسمتی را در دست می گرفت و شروع به لاروبی می کرد چون این کار، کارِ سخت و زمانبری بوده و چندین روز طول می کشیده مردم روستاهای اطراف به خصوص دیز آباد موقع شب هر کسی به اندازه ظرفیت منزل خود مردم میلاجرد را به خانه هایشان دعوت میکردند و از آنها پذیرایی می کردند که هنوز هم قدیمیها مهمان نوازی مردم دیز آباد و روستاهای اطراف نهر میلاجرد را مثال می زنند.

بَندَ گِدمَک :بند همان محل انشعاب رودخانه میلاجرد و چند انشعاب برای روستاهای دیگر از قره چای را می گفتند که در نزدیکی روستای گوشیروان قرار دارد الان هم یه سد خاکی در آنجا زده اند.

مَقسَم چه :از طرف مردم یه نگهبان در بند می گذاشتند که کسی سهمیه آب روستای خود را زیاد نکند.

پاکار:شخصی بوده مانند پادوکه خبر رسان روستا بوده مواقعی که ماموران به روستا می آمدند یا از همان لالروبی رودخانه خبر می آورده.

نایب چارتاقه : یه ساختمان دو طبقه بوده که در نزدیکی خرمنجه (محل جمع آوری خرمن های گندم )بنا شده بود و شخصی یا اشخاصی که به آنها نایب می گفتند نگهبانی خرمن های مردم می دادند که از طرف ارباب تایین می شدند و در آخر هم یه سهمی از مردم می گرفتند.

alt

سپهدار باغه : یه باغ خیلی بزرگ بوده در نزدیکی قله تپه که بعدها بین مردم تقسیم شد.

ایدَله نی بولاغه: چشمه ای که طرف زرد کوه قرار دارد و هنوز هم در فصل بهار آب دارد

alt

چاناخله داغه : کوهی در نزدیکی زرد کوه

بورّا گِدمَک : آخرین روز گندم چینی که باید تا آن روز همه گندمهایشان را می چیدند و می گفتند اگه گندم کسی بماند نحصه و اگر می ماند مردم می ریختند و آن از بین می بردند

اُوجار: وسیله ای برای شخم زدن، دارای دسته ی بلند و خیش آهنی که با یوغ به دو گاو بسته می شد و با هدایت یک نفر به کار گرفته می شد.و به خاطر اینکه سنگین بوده و نمی شده هر شب آن را به روستا برد آن را در محلی خاک می کردند .

قَید چِلَر: گندم چینی مراسمات خاصی داشته یکی از آن مراسمات و رسمها این بوده که همه باید سر ساعت خاصی و با همدیگر به سمت گندمزار حرکت کنند و افرادی به نام قَیدچه بوده که مسئول نظارت بر این موضوع بوده و به کسی اجازه نمی داده که زودتر حرکت کنند .

قُورمالار کوزسه:کوزه هایی که گوشتهای سرخ شده و خشک شده را در آن نگه می داشتند و آن را در جای خنک می گذاشتند.

واراداشلار:واراداش در اصل اولین تعاونی روستایی بوده به این صورت که چون مردم وضع مالی خوبی نداشتند و هر کس توانایی نگه داشتن گوسفند یا گاو زیادی نبود چند نفر جمع می شدند  همان شیر اندک خود را روی هم می ریختند تا زیاد شود و هر روز به نوبت به یکی از اعضای خود می دادند .

مورچالوق و گبولَگ : مورچالوق گیاهی بوده مانند شَنگ یا همان یملیگ خودمان که از ریشه مقوی آن استفاده می کردند .گبولَگ هم همان قارچ وحشی را گویند.

شال سالّاماک: شب عید نوروز جوانها یک شال بلند بر میداشتند و به پشت بامها می رفتند وآن شال را از سوراخی که وسط پشت بام هر خانه ای بوده که هم تهویه بوده و هم محلی برای خارج شدن دود تنور داخل اتاق به داخل اتاق آویزان می کردند و صاحب خانه هم یه هدیه ای مانند یه سکه پنج ریالی یا میوه یا کشمش و خرما به آن می بسته .

منجوقسالان کوزه:در شب عید قربان یه کوزه ای را تا وسط آب می ریختند و هر کس یک دکمه یا منجوق علامت گذاری شده داخل آن می انداخت فردای آن روز یک نفر که شعر محلی (بش بش)بلد بود برای هر دکمه یا منجوقی که از داخل کوزه در می آوردند یک شعر می خواند .تقریبا مثل فال حاقظ بوده

کَتِل : سازه ای چوبی دارای دو طرف متحرک برای انتقال ساقه های گندم و جو و چوب، یونچه و... به مقصد (خانه یا خرمن) که به صورت قرینه و خورجین بعد از بستن بار، روی مرکب(الاغ) قرار می گرفت.

چل کاناله : وسیله ای چوبی که موقع گندم چیدن به پنجه دست می پوشیدند و باعث می شد که گندم زیادی در یک مرحله با داس چیده شود .(یک نمونه آن در دست چپ مرد کشاورز تصویر زیر دیده می شود )

alt

توتلی : محلی در داخل باغها که محل تقسیم آب بوده و زنها برای شستن لباس به آنجا می رفتند.

باش اَگمَگ : در عروسی ها و موقع آوردن عروس داماد و ساقدوشهایش به پشت بام می رفتند و موقعی که عروس داخل حیاط می شد باید روبروی داماد می ایستاد و سرش را به نشانه اطاعت از شوهر خم میکرد . و تازمانی که سرش را خم نمی کرد داماد سیبی را نشانه مجردی و اتمام مجردی بوده را پرت نمی کرد .بعضی ها سیب را پرت می کردند و بعضی ها نگه می داشتند و بعد سیبهاو میوههای دیگری مانند انار دیگری را طرف مهمانها پرت می کردند و برای بچه ها هم پول خُرد پرت می کرد که چه غوغایی می شد . یک قسمتی از این مراسم هنوز هم اجرا می شود.

ارباب حَقه : مردم تا برداشت محصول گندم از مغازه ها نسیه می برند و چوپانها و حمام دارها هم موقع برداشت سهمشان را از کشاورز می گرفتند در این بین ارباب هم حق خودش را بر می داشت .موقعی که گندم از کاه جدا می شد آدمهای ارباب به آن مهر می زدند تا ارباب خودش بیاید و سهمش را بردارد و قبل از آن کسی اجازه بردن گندم به خانه را نداشت .

خرمن کوبیدن : در گذشته مردم سختیهای زیادی را در برداشت محصول متحمل میشدند . پس از درو و خرمن کردن با الاغ یا گاوهای نر قوی معروف  به صیغیر با خرمنکوبی با نام چان (ترکیبی از چوب با تیغه های فلزی) روزها و هفته ها بر روی خرمن و خوشه ها حرکت میکردند تا دانه از خوشه ها جدا و تبدیل به کاه شود. این گاوها که قبل از شروع به کار نعل میشدند و چانها توسط نجاران مخصوص در حین کار ترمیم میشد. اين وسيله توسط فردي كه روي خرمنكوب مي نشست و مثل درشكه چي حيوان را هدايت ميكرد . البته اين كار با فعاليت دستي كارگراني به وسيله ي یواشن(چهار دنده)تكميل ميشد .بعد از کوبیدن خرمن و مطمئن شدن از اینکه دانه ها از خوشه جدا شده و ساقه ها نیز خرد شده نوبت به جدا کردن دانه ها از کاه و کلش میشده که این کار نیز بعد از جمع کردن خرمن کوبیده شده و باد دادن آن توسط کشاورز با ابزار خاصی نظیر یواشن (چوبی) در ایامی که باد ملائمی میوزیده با کمک اشخاصی نظیر بوجار که در این کار حرفه ای بوده و دارای وسایل خاص نظیر غربال ،   غربیل (کوچکتر از غربال) انجام میشد.

میلاجرد

بُووسله قوز ساتاندا : موقع پاییز از روستای وفس افرادی برای فروش گردو می آمدند که گردو را با کشمش و جو تهاتر می کردند و چون مسیر برگشت طولانی بود آن شب را نزد یک خانواده ای می ماندند.

کوزه ساتان : در کمیجان کارگاههای کوزه گری زیادی وجود داشته که مردم کمیجان برای فروش کوزه هایشان به روستاهای اطراف می رفتند.

آتُلّما گِشمَک : یکی از بازیهای محلی میلاجرد بوده که یک نفر خَم میشده و بقیه از روی آن می پریدند.

کَشکَدَن : کشکه در بازی آتُلّما خطی بوده که به صورت تپه کوچک قبل از نفری که خم شده تا بقیه از رویش بپرند درست می کردند و شخصی که برای پرش خیز برداشته پایش از کَشکَه نباید رَد می شد.

قالا قالا : یک نوع بازی محلی که 2 گروه 4 یا 5 نفری بودند گروه اول به صورت حلقه دستهایشان را دور گردن همدیگر می انداختند و به استلاح یک قله درست می کردند و یک نفر هم که به آن کُولیان می گفتند دستش با این چند نفر که قله درست می کردند در تماس بوده و نمی گذاشته کسی به قله نزدیک بشه اگر کسی می توانسته بدون برخورد به شخص کُولیان به بالای این قله بپرد همان جا می ماند و دیگر افراد گروه هم به همین ترتیب بالای قله می پریدند تا قله به خاطر سنگینی افراد بالای آن فرو می ریخت.

جوف تَ: یک بازی سنتی دیگر که طرفداران زیادی داشته قاپ بازی بوده است (قاپ استخوان کوچکی است شبیه مکعب مستطیل که در ناحیه زانوی پای گوسفندان قراردارد که درزبان محلی به آن آشّوق می گویند. قاپ ، دارای چهار سطح است به نامهای جیک، بوک، آلچی  و توخان ) این بازی به صورتهای مختلف اجرا می شده مثل یازالان – جوفتَه – سوُت – دُننَرّمَه ، که نحوه بازی جوفتَه این طور بوده که یک دایره بزرگ می گشیدند و قاپها را وسط دایره به صورت دو تا روی هم می چیدند و از فاصله 2 متری یا بیشتر دایره می ایستادند که به آن مَرَه می گفتند  و یک قاپ بزرگتر که به آن سَقَّه می گفتند و  از زانوی گاو به دست می آمده را به طرف مرکز دایره با روش خاصی پرت می کردند و به قاپهای چیده شده اصابت می کرد هر چند تا قاپ که به بیرون از دایره می رفت را برمی داشتند که معمولاً یک بچه مسئولیت جمع کردن قاپها را برای شخص بازی کن داشت و اگر قاپی به بیرون می رفت آن را میبرد و جایزش پرتاب دوباره بود منتها این سری از هر جایی که سَقَّه ایستاده بود پرتاب می کردند و اگر قاپی نزدیک خط دایره می ماند و به بیرون نمی رفت اگر وجب شخص بازیکن از خط دایره به آن می رسید به آن قارّوق می گفتند و آن قاپ را هم می برد . چون بعضی ها با قاب قمار هم میکردند این بازی چهره خوبی در میان خانواده ها نداشت و اکثر خانواده ای مذهبی بچه هایشان را از این بازی منع می کردند .

alt

چلاویستن : محلی برای له کردن انگور و درست کردن شیره انگور که معمولاً در هر محل یکی برای ثواب درست می کرد و مردم از آن استفاده می کردند.(تصویر از وبلاگ وفس)

چلاویس / میلاجرد

بادمانه بِش تومَن : زمان قحطی و خشکسالی که گندم ارزش بالایی پیدا کرده بود به صورتی که یک من آن را به پنج تومان می فروختند به گفته قدیمیها عده زیادی از مردم و حیوانات در آن سال از گرسنگی مردند.

بارا بوقدا : گندمی که به جای پاییز در فصل بهار کاشته می شد .

یونجا ریشه سوکمَک : در سالهای قحطی برای آنکه در زمستان برای گاو و گوسفندان آزوغه نبوده و برای اینکه احشام از گرسنگی تلَف نشوند مردم ریشه یونجه را می کندند و به احشام می دادند.

شَلتَه : دامن های پرچین که روی زانو می آمده که پیر زنها می پوشیدند

یونگ اَگیرَن : دوکهایی که به وسیله آن پشم را به نخ تبدیل می کردند .

آرا چَمَن و محمود آرخه : منطقه ای نزدیکی حسین آباد شکرایی

بویوک آرخ : انشعابی از رودخانه قره چای که به باغهای میلاجرد می آمده

حمام آرخه : رودی که از وسط باغها به طرف خرمنجه می رفته

سقیر گوداره : یک منطقه ای در رودخانه که عمق کمی داشته و عرضش زیاد بوده و مردم به خاطر عمق کم از اینجا به آن طرف رودخانه می رفتند و چوپانها هم گوسفندان را برای آب خوردن به آنجا می بردند.

سنگداق : غذای ساده و خوشمزه مخصوص چوپانها بوده و طرز تهیه آن شیر تازه گوسفند را می دوشیدند و در یک ظرف می ریختند و یک اتش روشن می کردند و چند تا سنگ تمیز درون آتش می گذاشتند و موقعی که سنگها داغ می شدند آنها را درون ظرف شیر می انداختند و شیر شروع به جوشیدن می کرد و آن را تلیت کرده و می خوردند .

قره ججیم : همان رنگین کمان به معنی جاجیم پیرزن

اِسبار وُرماک : در بهار باغها را با بیل شخم می زدند که هم خاکش نرم بشه و هم علفهای هرزی که روییده اند از بین برود.به بیل مخصوص اِسبار ، اُجلِه بِل می گفتند بیلی که به سبب تیغه بلندی که داشت در زیر و رو کردن خاک باغ و بیل زدن زمین های سفت مورد استفاده قرار می گرفت که در قسمت انتهای دسته آن یک چوب نصب می شد به نام اِسبارا که محل فشار آوردن به بیل برای بیشتر فرو رفتن در خاک بود .

گورزینگ : وسیله فلزی کوچک برای چیدن علف یا قازیاقی یا هر گیاه دیگر

وِیلُ لِکُل: شاگردان مکتب خانه هر وقت درسشان به این آیه می رسید باید یک مرغ کاکل مشکی برای ملّا می بردند.

دَگَنَگ : چوب دستی بلند مخصوص چوپانها

کَپَنَک : لباسی از جنس چرم مخصوص چوپانها که از بالای آستین آن یک چوب رد می شد.

موشه چراغه : وسیله روشنایی با سوخت نفت یا چربی که نور کمی داشته

ایت حمامه : در فصل زمستان که مردم برای آبیاری باغهایشان مجبور بودند داخل آب سرد بروند برای گرم شدن یک چاله می کندند و داخل آن چاله یک چاله کوچکتر می کندند و در آن آتش روشن می کردند و دور آن می نشستند .

باشنه گر: وسیله ای برای مرز بندی یا درست کردن کَرت که دو نفری استفاده می شد

دوره گیر : کفاش کسی که دور کفشها را می دوخته

چیلینگَر : آهنگَر کسی که لوازم آهنی مردم از جمله اَرسین ، ساجاق ، اوراق ،گورزینگ و غیره را می ساخت

تیقین برّان : صبح زود که قصابها گوسفند ذبح می کردند مردمی که از آنجا رَد می شدند به جای احوال پرسی و صبح بخیر گفتن می گفتند تیقین برّان و قصاب هم در جوابش می گفت دشمن علی فنا

اووینگ : همان آونگ چوبهایی به طول 20 سانتی متر که موقع ساخت خانه ها در دیوار قسمت آخر نرسیده به سقف و دور تا دور اتاق کار می گذاشتند و موقع چیدن انگور و درست کردن سیه خشک انگورها را روی آن قرار می دادند تا خشک شود البته سیمهایی یا طنابی هم برای خشک کردن انگور از سقف  از این طرف اتاق به آن طرف اتاق می کشیدند تا کشمش سبز و آفتاب ندیده یا همان سیه خشک به دست آید.

ساجاق : ساجاق ابزاری فلزی می باشد از دو یا سه تیکه میله به هم چوش خورده اندازه آن در حدود دهنه تنور می باشد برای گذاشتن دیگ و قابلمه روی تنور یا اجاق هیزمی.


شاعر : حاج نورعلی غریبی

نویسنده و توضیحات متن : رضا اتابکی

آپلود عکس : علی اکبر اکبر آبادی

ویرایش وتصحیح :علی غریبی

مطالب مرتبط

نظر ها
افزودن جدید جستجو
gharibi   |Administrator |2011-10-05 13:25:58
اين شعرنمونه بارزفرهنگ غني وآداب ورسوم
منطقه ميلاجرد هستش كه حاج آقا غريبي باظرافت
بسيارزيبايي اون رو تشريح كردندوبه تصوير
كشيدند... باآرزوي توفيق روز افزون براي
جانبازعزيزحاج نورعلي غريبي كه علارغم تمامي
سختيها،روحيه هنري ونشاط ذهنيشون قابل
ستايشه...
ازرضاي عزيز هم به خاطر زحمتي كه
جهت درج اين مطلب توسايت كشيدند كمال
تشكرروداريم...
admin   |SAdministrator |2011-10-06 13:39:11
وقتي اين اشعار و مطالب خوانده ميشود بي
اختيار فرهنگ و سنن قديم ميلاجرد در ياد و
خاطره انسان زنده ميشود.واقعا جناب غريبي در
بيان اين مطالب قلم شيوا و ارزنده اي كه نشان
از توانايي بالاي ايشان دارد استفاده نموده
اند براي اين عزيز و خانواده محترمشان آرزوي
سعادت و خوشبختي و موفقيت دارم. از رضا و اكبر
عزيز كه در جمع آوري و نگارش مطالب و عكس ها
همت كرده اند كمال تشكر دارم براي اين دو عزيز
هم آروزي موفقيت و خوشبختي دارم.
میلاجردی  - تشکر   |95.142.226.xxx |2011-10-07 03:14:50
واقعاً جالب بود لذت بردم از این حرکت سایت
میلاجرد هم تشکر می کنم از این مطالب باز هم در
سایت بگذارید
جواد افشاری   |46.100.168.xxx |2011-10-20 03:29:06
سلام ای کاش این شعرها به صورت کتاب چاپ می شد
تا همه میتوانستند استفاده کنند از سلیقه
سایت میلاجرد تشکر میشود
مهدی میلاجردی ساکن تهران   |94.182.158.xxx |2011-12-12 23:37:26
عالی بود، دست همه ی میلاجردی عزیزی که در جهت
شناسوندن فرهنگ غنی میلاجرد تلاش می کنند درد
نکنه، چشم حسودانش کور
جواد عاشری   |2.177.186.xxx |2011-12-23 19:16:14
از تمامی کسانی که در این سایت فعالیت دارند
تشکر و قدرانی میکنم .
ناشناس   |95.82.30.xxx |2012-03-05 14:42:44
میلاجرد دوستت داریم
arya maliki   |77.36.158.xxx |2012-03-05 18:04:22
با سلام آقا رضا بخاطر کاریهاتیون ممنون شعر
میلاجرد را خوندم خیلی باحال بود .
محمدرضا غلامحسینی   |2.190.68.xxx |2012-07-05 14:51:42
با سلام به شما عزیزان دست اندر کار سایت
میلاجرد 

اواخر دهه 50 ودهه 60 که ما بیشتر
به میلاجردمی آمدیم  نه برقی بود نه تلفنی
ونه ... باور اینکه جوانانی که در آن زمان
شاید متولد هم نشده بودندامروز وب سایتی را
راه اندازی ومدیریت نمایندکه هر  چند
هنوزجای تلاش وکار بیشتری دارد ولی قابل
قبول وباعث افتخار همشهریان عزیز در هر
نقطه از کشور یا حتی خارج از کشور
می باشد.اینجانب با مراجعه به سایت
میلاجرد ومرور تمامی بخش های آن خاطرات
وشیرینی های دوران کودکی وایامی که به
هیچ وجه از ذهنم پاک نخواهد شد دوباره
ترسیم شد.امید است با تلاش شماعزیزان
اصالت ،صداقت ونحوه زندگی پاک
اجدادمان ونسل های گذشته هرچه
بیشتر ودقیقتر برای همگان بویژه جوانان
امروزی ملموستر گردد که شاید به دلیل حس
وحال جوانی فعلا"درک ارزش هاونحوه
زندگی گذشتگان برایشان سخت
باشد.زندگی اسلاف ما هرچند بسیار
سخت وساده بود ولی سرشار از حقایق ناب
وگرانبهاست امید است میراث دار شایسته
ای برای این گنج بی بدیل باشیم.[/color][color=black][/size][size=medium]
خيلي با حال بود مرسي  - تشكر     |2.179.82.xxx |2013-02-26 16:12:48
javascript:JOSC_emoticon(""
احمد عاشری   |5.250.19.xxx |2013-04-07 23:35:29
سلام . بابا دمتون گرم خیلی عالی .ممنون
محمد کمیجانی (جاویدراد)  - کمیجان حاجی رضوان     |188.158.23.xxx |2013-05-17 16:50:39
سلام
من امروز برای اولین بار سایت شما را
دیدم و اشعار بسیار زیبا و نغز آقای غریبی را
خواندم .
اجازه میخواهم به آن عزیز تبریک
بگویم بخاطر سرودن چنین شعر بلند و غنای
فرهنگی آن و این نکته که چقدر در حفظ زبان ترکی
میلاجردی میتواند موثر باشد .
برایش آرزوی
موفقیت می کنم
مجید غلامحسینی  - تشکر   |188.159.25.xxx |2013-05-22 06:05:05
باسلام خدمت دست اندر کاران سایت
میلاجردامیدوارم همیشه پر توان باشید خسته
نباشیدخیلی زحمت کشیدید
جابر   |5.236.228.xxx |2013-12-07 01:44:24
اقا وااااااااااااااااااااقعاا
اااااااااااااا حال کردم
مرسییییییییییییییی اقای اتابکی دس مریزاد
علی   |2.178.211.xxx |2016-06-15 14:54:05
آقای اتابکی اَللَرین آرقوماسون دایی نورعلی
چُوخ یاخچی سُز دیمیشَین
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
آدرس سایت:
عنوان:
قالب نوشته:
[b] [i] [u] [url] [quote] [code] [img] 
 
 
:angry::0:confused::cheer:B):evil::silly::dry::lol::kiss::D:pinch:
:(:shock::X:side::):P:unsure::woohoo::huh::whistle:;):s
:!::?::idea::arrow:
 
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."

آخرین بروز رسانی مطلب در سه شنبه ، 8 مهر 1393 ، 07:54